Dnia 05 października 2025 r. (niedziela) odbył się spacer historyczny po Wojtyniowie.   Rozpoczął się od najstarszego historycznie miejsca zwanego przez mieszkańców wsi „Za Kuźnicą” (koło oczyszczalni ścieków). Nazwa wsi wzięła się od właściciela kuźnicy Wojtyna lub Wojtana. W pobliżu miejsca, gdzie rzeczka Kobyla (Kobylanka, Ptokowska, Struga) wpada  do Kamiennej zlokalizowana była jego kuźnica w postaci dymarek (pieców hutniczych).

Blisko mostu wydobywano glinę do ich zbudowania, a pozostałe po niej doły nazwano „sadzawkami Trzmiela”. W okolicznych lasach (Kaczyniec, Pod Cyfrą, Buka) oraz kopalniach Piekło I i Piekło II wydobywano metodą odkrywkową rudę do wytopu żelaza w dymarkach. Nieopodal kuźnicy powstawały mielerze, w których wypalano węgiel drzewny. Wieś do końca XX wieku miała charakter osady przemysłowej (fryszerka, tartak i 2 młyny – wodny rodziny Łukomskich „Niechty” i elektryczny Bonifacego Kotte), a jej mieszkańcy byli chłopo-robotnikami. Najdawniejszy zapisek historyczny pochodzi z 1577 r. i dotyczy rejestru podatkowego właściciela Bliżyna Stanisława Karwickiego. Liczba mieszkańców wsi w: 1827 r. – 111 (14 dymów), 1885 r. – 153 (26 dymów) a w 2024 r. – 412.

Podczas zwiedzania wspomniano o planach budowy uzdrowiska klimatycznego i wytwórni filmowej „Pollywood”(1926-1927).  Teren na którym miało powstać uzdrowisko  i przyszła stolica sportów zimowych i letnich nazywana jest Paryżem (obszar na wschód i południowy-wschód od ulicy Spacerowej). Plan „Paryża” stworzył architekt włoskiego pochodzenia Andrzej Boni. Wzdłuż ulicy Spacerowej zbudowana była kolejka wąskotorowa, którą kolebami przewożono kamień z kamieniołomu na Starym Gostkowie do stacji Bliżyn. W okolicy dzisiejszego „Lewiatana” zlokalizowane było biuro Zakładów Wyrobów Betonowych „Beton Bliżyn Spółka” (Ber-Bau), które zarządzało dostawami kamienia dla gospodarki niemieckiej.

Wspomniano postacie związane z dziejami Wojtyniowa: Benedykta Przygodę (sołtysa, powstańca styczniowego i zesłańca syberyjskiego), Franciszka Milcarza (zesłańca syberyjskiego), Wacława Łukomskiego (wójta bliżyńskiego z czasów II wojny światowej, zamordowanego w obozie koncentracyjnym Gross-Rossen/Rogoźnica), Wiktora Łukomskiego (żołnierza II Korpusu Polskiego walczącego pod Monte Cassino) i Genowefę Staszczyk (przewodniczącą Koła Gospodyń Wiejskich).

Spacer odbył się w godzinach 15⁰⁰ - 17³⁰ i wzięło w nim udział ponad 20 osób
z Wojtyniowa, Bliżyna, Wołowa, Suchedniowa, Henrykowa, Radomia i Skarżyska-Kamiennej. Uczestnikami byli, m.in. przedstawiciele samorządu gminnego - przewodniczący Rady Gminy Sławomir Młodawski i radna Monika Dobrowolska, której ojciec Stefan Przygoda pochodził z Wojtyniowa. Mam nadzieję, że wędrowne spotkanie historyczne przybliżyło w zarysie dzieje miejscowości i pobudziło miłość i zainteresowania Małą Ojczyzną.

Roman Falarowski

Zdjęcia: Ryszard Kucewicz